Escoitamos a estatística antes de escoitar a persoa. O xornal di: "O desemprego baixa un 3%". E xa está. Co número servido, o xuízo está feito. Pero que pasou con María, que leva dous anos mandando currículos sen resposta? Esa historia non cabe no gráfico de barras.
Os medios de comunicación converteron as estatísticas no seu principal idioma porque prometen obxectividade. Unha porcentaxe parece limpa, neutra, incuestionable. O malo é que esa limpeza é unha ilusión: detrás de cada dato hai decisións humanas (que se mide, que se deixa fóra, como se interpreta). E ao vestir o número de autoridade, os medios aforran o máis difícil: explicar, matizar, contar.
Así, a estatística substitúe a información. Non a complementa, senón que a despraza. Sabemos cantos votos obtivo un partido, pero non por que un veciño lle deu a súa confianza. Sabemos cantos casos de gripe houbo, pero non como vive a enfermidade quen a padece.
O problema non é a estatística en si, senón a súa tiranía. Cando todo o que non se pode contar automaticamente se considera irrelevante, empobrecemos o debate público. A información verdadeira non é só o que se mide; é tamén o que se sente, o que se escapa ás porcentaxes, o que require contexto.
Por iso, ante cada nova cifra, deberíamos preguntar: e isto, que nos deixa fóra? Porque un mundo de só estatísticas é un mundo sen voces. E un mundo sen voces é máis doado de manipular.