O espello dos deuses rotos

Moscas. Testemuñas da nosa ruína

 

Vosotras, las familiares,

inevitables golosas,

vosotras, moscas vulgares,

me evocáis todas las cosas.

 

Las Moscas. Antonio MACHADO

 

Saben do deserto, do residuo sagrado,
da podremia doce que o home abandona no seu fondo.
Alí están.
Baixando en nubes de bronce e metal baixo,
silenciosas agullas que cosen o aire putrefacto dun mundo que xa se esqueceu de latexar.
 
Non teñen culpa.
A súa danza é antiga,
unha música negra que vibra sobre a mesa onde o home come o seu propio desterro.
Mentres na rúa os reis do papel medren,
mentres os grandes creadores de cadeas miden a terra coa súa soberbia de barro seco,
elas, as pequenas, as humildes asas do desleixo,
examinan a verdade.
 
Pousan sobre a fronte do que manda,
sobre a man do que rouba,
sobre o espello onde o home se mira e cre que é un deus.
E o seu zunido é un xuízo:
un riso de aire denso que lembra o que somos.
Carne que axiña será sombra.
Fosfatos dunha historia que non merece ser contada.
 
Humanidade de cemento e mentira,
que compras o tempo con mans sucias
e vendes a alma polo brillo dunha moeda que non serve para mercar a morte.
As moscas atópanvos fermosos na vosa ruína.
Bailan sobre a vosa máscara,
rebulen na vosa falsidade,
sabendo que todo o voso orgullo —o canón, a torre, a lei escrita con sangue—
non vale o que un só segundo de luz nos seus ollos compostos.
 

A xeometría da fame

Non son paxaros.

Son nenos convertidos en ás porque a terra lles negou o chan,
porque o pan aprendeu o idioma das fronteiras
e o mar recibiu a orde de contar os cadáveres
como quen enumera estrelas apagadas
nun firmamento onde xa non queda ningunha paz.

O vento coñece os seus nomes.
Cada onda pronúnciaos lentamente
antes de esmagalos contra a pedra,
e o peixe alimenta o seu silencio
coa carne humilde daqueles que só posuían
o dereito elemental de continuar respirando.
 
Europa ergue as súas torres de vidro,
os seus números rectilíneos,
a súa impecable xeometría de tratados,
mentres a fame debuxa triángulos sobre os corpos
e as búsolas aprenden que o norte
é unha palabra construída con arame.
 
Hai un escuadrón invisible
que non leva bandeiras sobre o ceo
senón mercados,
         débedas,
                   intereses,
armas que atravesan continentes
coa mesma facilidade coa que unha ave
atravesa o horizonte.
 
Primeiro chegan as fábricas da morte.
Despois os discursos.
Máis tarde as fotografías da compaixón.
E finalmente os barcos,
eses pequenos corazóns de madeira
tragados por un mar
ao que chamaron fronteira
para non chamalo cemiterio.
 
Que inmensa crueldade
transformar o océano nun xuíz
e a auga nun documento de identidade.
 
As potencias poderosas falan de orde.
Mais a súa orde nace moitas veces
das guerras que alimentan,
         das riquezas que extraen,
                   dos gobernos que derruban,
                            das economías que converten pobos enteiros
         nun inmenso páramo
onde a infancia aprende demasiado cedo
que o leite pode ser substituído
polo po.
 
E entón aparecen as bandadas.
 
Miles de seres humanos
cruzando o aire coa esperanza dos paxaros migratorios,
mais sen instinto que os salve,
sen estación que os reciba,
         sen bosque,
                   sen niño,
                            sen máis horizonte
         ca unha liña de patrulleiras
vixiando o dereito de morrer.
 
Vin os seus ollos.
 
Neles había illas,
         hemisferios,
o frío antártico da indiferenza
         e tamén un sol
que ningún imperio conseguiu extinguir.
 
Porque mesmo o derrotado
leva no sangue unha estrela.
Mesmo quen foxe
transporta unha patria feita de recordos,
de voces molladas,
         de mans abertas,
                   de pan compartido
baixo un ceo que xa non existe.
 
E nós,
habitantes das cidades luminosas,
aprendemos a mirar as noticias
como quen contempla o voo distante
dunha ave sen nome.
 
Duran un minuto.
 
Despois continúa a publicidade,
os mercados recuperan a respiración,
os parlamentos falan de seguridade,
e o mar segue fabricando silencio
coa puntualidade dun reloxo.
 
Mais o silencio tamén ten memoria.
 
Cada corpo afundido
convértese nunha pedra contra a conciencia.
Cada neno desaparecido
debuxa outra fisura
na arquitectura orgullosa da nosa civilización.
 
Que ninguén diga
que estas mortes nacen do vento.
 
O vento só transporta ás.
 
As decisións nacen noutra parte:
nas mesas pulidas,
nas capitais onde o mundo
é reducido á xeometría dun balance,
ao cálculo dunha extracción,
á fría rectitude dun beneficio.
 
E, mentres tanto,
as aves continúan atravesando o firmamento.
 
Os pobres tamén.
 
Uns chegan.
 
Outros permanecen para sempre
baixo a inmensa transparencia da auga,
alimentando peixes,
    algas,
        correntes,
como se o mar tivese que soportar
a vergonza que a terra se negou a asumir.
 
Algún día
o horizonte devolveranos todos os seus nomes.
 
Entón comprenderemos
que ningunha fronteira pode chamarse civilización
cando necesita alimentarse
         da fame,
                   do medo
                            e do corpo innumerable
dos que só buscaban
un lugar onde a palabra vida
non fose unha condena,
senón un comezo.

Noite que sangra luz

Unha lúa de tempo, de seda e de risos,
baixa á area, camiña no lume vivo.
San Xoán vén de lonxe, de negro vestido,
cun cravo de lume no peito acendido.

 
Ai, que a noite se abre coma unha ferida!
Ai, que o mar escorrenta a sombra perdida!

As fadas de violeta, con mans de cristal,
peitean o vento no vello penedo de sal.

Non busques o ouro que queima a mans,
busca nas cinzas, nos escuros afáns,
onde a lúa se mira, onde a lúa se agocha,
entre o sangue do lume e a sombra da sombra.

                                          

Xa bailan as mozas, xa zúan os montes,

beben o feitizo en tenros horizontes.
O desexo é un lobo que busca o teu talle,
mentres a noite sangra, branca, en San Xoán.

Cuba non se rende nin se dobra

Baixo a pel do sal respira a illa ferida
Cuba garda un lume sen dono nin nome
onde o tempo mastiga ferruxe e memoria
e o mar é un espello sen rostro nin beiras

Desde o norte descende unha noite de ferro
Estados Unidos pecha portas no aire do mundo
mans sen corpo debuxan círculos de asfixia
sobre rutas que sangran en mapas sen carne

Hai unha fame que medra coma herba negra
nos ósos dun día sen luz nin contorno
e unha sede que bebe da sombra dos pratos
coma pedra que aprende a soñar no silencio

Non son bombas as que abren a carne da illa
é un po silencioso pousado nas feridas
é un número frío cravado nos pulsos
coma agulla sen ollo que cose a noite

E, porén, baixo a cinza persiste un latido
un animal de luz rozando o imposible
unha raíz que pensa na auga que falta
e atravesa a pedra sen pedir permiso

Cuba é corpo que arde sen dono nin prezo
é unha voz subterránea que rompe o silencio
é a noite aprendendo a arder desde dentro
cando todo ao redor lle ordena apagarse

E no fondo do fondo, onde ninguén calcula,
algo segue a medrar fóra de toda conta,
algo vivo que rompe a lei das balanzas,
e non cede, nin cala, nin sabe renderse.

Arquitectura do invisible

As moradas non son refuxio:
penetran, configuran, delimitan.
 
Mesmo o cárcere aprende a parecer orde
cando o mandato se volve costume.
cando o furor impón a súa forma.
 
Hai ritmos na materia,
unha insistencia que percorre a cortiza do mundo
e organiza o visible sen pedir permiso.
 
A beleza non é ornamento:
é equilibrio baixo presión,
un arco que resiste sen romper.
 
Quen traza liñas sobre a terra
chámalle límite ao que é imposición.
Pero toda fronteira revela o seu medo.
 
O ceo inclínase sen testemuñas,
e na súa curva hai unha medida
que non pertence a ningún poder.
 
Os poñentes non son descanso:
son a evidencia de que todo dominio
ten unha caída inscrita.
 
O aire —tan leve— sostén o imprescindible,
circula entre ruínas e consignas
sen aceptar dono.
 
Nada permanece intacto,
mais tampouco todo cede:
hai unha firmeza sen nome
que atravesa o tempo.
 
Non é fe, nin consolo:
é unha claridade que emerxe
cando todo o demais cae.
 
E aí, nese punto sen ornamento,
algo resiste
sen pedir permiso.

Ghazal do xardín ferido e da dignidade

No nome da Amada arde a noite e abre o seu segredo,

e mesmo entre sombras a existencia busca o seu propio rumbo.

O xardín atravesado polo lume non desaparece,
as súas feridas transforman o tempo en perfume que ascende.

Os poderes que trazan fronteiras sobre terra e vento
ignoran que ningunha vida cabe en liñas impostas.

Cando o ruído da guerra sacode cidades e conciencias,
é no silencio máis fondo onde se sostén o que queda en pé.

O sangue derramado non se perde na nada,
queda inscrito como memoria que insiste e persiste.

Non é o exilio quen rompe os vínculos do vivido,
senón o esquecemento que cobre de po o que fomos.

As ruínas que deixan os imperios non marcan un final,
son sinais da súa propia fraxilidade exposta.

No corazón ferido ábrese unha porta sen chave visible,
onde a paciencia e a lucidez permiten atravesar o límite.

Quen sofre con claridade e ergue a voz fronte á inxustiza
non se dobra: convértese en testemuña do seu tempo quebrado.

E cando todo parece disperso entre conflito e perda,
permanece unha chama mínima que orienta cara ao centro da vida.

Ao pobo iraniano, que hoxe sofre baixo a presión, as ameazas e as agresións externas promovidas polos Estados Unidos e Israel. Denunciamos estas políticas de intervención e violencia que contribúen á desestabilización, ao sufrimento civil e á perpetuación do conflito. Que a dignidade dos pobos prevaleza fronte á lóxica da guerra, e que ningún interese xeopolítico se impoña sobre a vida, a soberanía e a paz das persoas.

Arquitectura da ausencia

Eu intento respectar unha orde que ninguén me explicou,
como se a vida fose unha cárcere construída con precisión matemática,
pero sen arquitecto visible, sen plano, sen promesa de saída.

No medio da paisaxe comprendo que a perfección non existe,
que toda cima é só un punto provisional antes da caída,
e que as plantas medran indiferentes ao sentido que eu busco desesperadamente.

O ceo érguese, si, mais non para min,

e o aire atravesa os pulmóns sen responder á pregunta fundamental:
por que existir, se existir é só atravesar o tempo cara á desaparición?
 
Hai unha beleza ordenada nas cousas altas,
mais esa beleza non consola,
porque a certeza verdadeira é que todo o que vibra está destinado ao silencio.
 
As cores claman, os matices multiplican o mundo,
e eu sigo sen saber se son parte da obra
ou un erro na superficie da realidade.

O urxente brota dentro de min como unha ferida aberta:

necesito sentido, necesito razón, necesito unha xustificación

para continuar respirando baixo este ceo que non me recoñece.
 
Das zonas ocultas xorden luces,
mais son luces frías, impersonais,
como estrelas que brillan sen intención de ser vistas.
 
Que liñas definen unha vida?
Que forma ten a identidade cando desaparecen as certezas?
Son recto ou curvo, firme ou quebrado, esencia ou accidente?
 
Ao final comprendo algo terrible e sinxelo:
non hai mandato, non hai deseño, non hai destino.
 
Só existe esta cortiza de tempo que habitamos,
este ritmo que chamamos existencia,
e a responsabilidade absoluta de decidir quen somos antes de desaparecer.

Respirar aínda

O mar non responde nunca, pero tampouco cala,
permanece nun estado de insistencia que non busca consolo nin explicación,
coma se a súa única verdade fose seguir movéndose
mentres todo o demais tenta, inutilmente, deter o tempo.
 
Camiño pola beira sabendo que cada paso é unha negociación coa perda,
porque a area cede, porque o equilibrio é só unha ilusión amable
e porque todo o que se sostén acaba pedindo caer dalgún modo.
 
O mar mírame sen ollos e sen intención,
e nesa ausencia de vontade recoñezo algo máis honesto ca calquera xesto humano,
pois non promete, non xulga, non salva,
limítase a existir cunha violencia serena que me inclúe e me desborda.
 
Hai unha fame antiga no fondo da auga,
non unha fame de corpos nin de sangue,
senón unha necesidade escura de sentido
que devora palabras, lembranzas e nomes propios
ata deixar só movemento, presión e profundidade.
 
O amor, cando aparece, aseméllase a isto:
un achegarse lento ao bordo do que non se entende,
un aceptar que tocar é xa unha forma de risco
e que ningún corpo garante permanencia nin redención.
 
A luz do sol sobre o mar non consola nin enfeitiza,
simplemente fai visible a fraxilidade de todo o que cremos firme,
mostra que o “eu” é unha construción temporal
suspendida entre impulsos, medo e memoria.
 
O frío da auga non mata de inmediato,
primeiro aclara,
retira as palabras sobrantes,
obriga o pensamento a reducirse ao esencial:
respirar, sentir, non desaparecer aínda.
 
Comprendo entón que vivir non é avanzar cara a un destino,
senón manterse durante un tempo indeterminado
neste diálogo desigual co mundo,
onde nada responde pero todo pesa.
 
E con todo, sigo aquí,
nomeando o mar, nomeándome,
aínda sabendo que os nomes non deteñen as ondas
nin impiden a erosión lenta do sentido.
 
Porque existe unha ética mínima, case invisible,
en non fuxir da pregunta,
en soster a mirada do que non ofrece esperanza
sen transformar a lucidez en cinismo.
 
O mar continúa sen min,
pero mentres existo
o mundo sucede neste corpo finito,
nesta conciencia que sabe que vai perder
e, aínda así, permanece.