O fascismo non é unha opinión

O fascismo non entra berrando: entra prometendo orde. Preséntase como unha solución rápida para unha sociedade cansa, como unha resposta sinxela a problemas complexos. A súa melodía é coñecida: a patria ferida, o inimigo interno, a nostalxia dunha grandeza perdida que só pode recuperarse a base de disciplina e obediencia. Aí é onde comeza o perigo.

O fascismo non é só un réxime político; é unha maneira de mirar o mundo. Organiza a realidade en compartimentos morais pechados: os puros e os corruptos, os fortes e os febles, “os nosos” e os outros. Nese esquema, dubidar é traizoar e criticar é sinal de decadencia. A democracia, coa súa lentitude e os seus matices, convértese nun estorbo; a pluralidade, nunha ameaza.

Historicamente, o fascismo medra nos tempos de medo. Crises económicas, cambios culturais acelerados, perda de referentes colectivos. Cando o chan treme, aparece quen ofrece certezas absolutas. Mais esas certezas sempre levan un custo: a renuncia á liberdade, a normalización da violencia e a aceptación de que hai dereitos que valen menos ca outros.

Hoxe o fascismo rara vez se chama polo seu nome. Disfrazase de sentido común, de defensa da identidade, de rebeldía contra “as elites”. Emprega a linguaxe da vítima mentres sinala culpables. O máis inquietante é a súa capacidade para infiltrarse na vida diaria: nos chistes, nos titulares, na idea de que hai persoas que sobran.

Combatelo non é só unha cuestión de memoria histórica, aínda que a memoria sexa esencial. É unha práctica cotiá: defender o incómodo, o diálogo, a complexidade, a convivencia con quen non se nos parece.

Porque o fascismo non comeza cos campos de concentración. Comeza cando deixamos de ver o outro como un igual. E nese momento, o dano xa está en marcha.