Hai algo máis profundo que unha crise da vivenda, da sanidade ou dos
coidados. O que estamos contemplando é unha transformación da propia función
social da economía: aquilo que debería organizar a satisfacción das necesidades
humanas está sendo reorganizado arredor da acumulación de capital.
A vivenda é un exemplo brutal. Para unha familia é un fogar; para quen concentra centos ou miles de propiedades pode ser unha carteira de activos. O mesmo inmoble que representa seguridade para quen o habita pode representar rendibilidade para quen o posúe. Entre ambas as realidades aparece a contradición fundamental: o valor de uso fronte ao valor de cambio.
Cando a propiedade se concentra cada vez máis, a vivenda deixa de ser simplemente un ben escaso e convértese nun instrumento de poder económico. Os salarios pagan o alugueiro; o alugueiro alimenta a rendibilidade; a rendibilidade permite adquirir máis propiedades. Así funciona a acumulación: a riqueza produce máis riqueza mentres quen vive do seu traballo necesita dedicar unha parte crecente dos seus ingresos a acceder ao indispensable.
A mesma lóxica pode penetrar na sanidade, nas residencias de maiores ou nos servizos de dependencia. O coidado, que nace dunha necesidade humana, pode transformarse nunha actividade sometida á extracción de beneficio. E aquí aparece unha forma particularmente perversa de plusvalía: obter rendemento económico precisamente daquelas necesidades que non podemos deixar de satisfacer.
Os fondos de investimento non inventaron estas contradicións, pero poden aceleralas cando converten dereitos sociais en activos financeiros. A acumulación xa non precisa producir necesariamente máis bens: pode consistir en apropiarse de bens existentes, reorganizalos e extraer deles unha maior rendibilidade.
Por iso a cuestión non é simplemente económica. É unha cuestión de poder. Quen posúe determina cada vez máis quen pode acceder, en que condicións e a que prezo.
A antiga loita de clases non desapareceu; cambiaron os seus escenarios. Está na renda, na propiedade, no acceso á saúde, no tempo de coidar e no dereito a envellecer dignamente.
E cando unha sociedade permite que o capital decida sobre necesidades que deberían ser dereitos, non é a economía a que está ao servizo da vida. É a vida a que comeza a traballar para o capital.