Hai un século, a pantasma que percorría Europa facía tremer as estruturas do capital. A clase traballadora organizábase con consciencia de clase para disputar o poder. Hoxe, porén, o conflito semella un anacronismo domesticado. Non foi a represión brutal do fascismo a que conseguiu este milagre de pacificación: foi, con diferenza, o deseño institucional da socialdemocracia, convertida no neutralizador perfecto de calquera horizonte emancipador.
A gran trampa histórica residiu en transformar a loita de clases nunha xestión administrativa de expectativas. Onde antes había unha demanda innegociable de soberanía sobre o tempo e o traballo, hoxe hai mesas de diálogo social, convenios que lexitiman a explotación e subsidios que conteñan a miseria sen alterar a orixe da desigualdade. A socialdemocracia vendeu a idea de que o Estado é un árbitro neutral, cando na realidade funciona como a armazón de seguridade que o capital precisa para protexerse dos seus propios excesos.
Neste esquema, a clase traballadora sufriu un desarme político sen precedentes. Delegou a súa capacidade de loita en burocracias sindicais e profesionais da política electoral. A solidariedade colectiva foi substituída pola lóxica do consumo; a condición de proletario, pola de usuario con dereito a patexar. Cando o reformismo xestiona os fochancas do sistema —cun ingreso mínimo aquí ou un pequeno parche alá—, non redistribúe a riqueza: paga a prima de seguro para que a rúa permaneza tranquila. É a anestesia ideal para impedir que o paciente se levante.
Ao asumir que "non hai alternativa" fóra do mercado, a socialdemocracia reduciu a política a unha contención de danos. A súa función non é enfrontar o capital, senón ser a súa liña de defensa máis eficiente. Mentres sigamos aceptando a ilusión do capitalismo "humano", a emancipación será imposible. A urxencia do noso tempo pasa por deixar de tomar o anestésico e recuperar o conflito.